🎭 Biện pháp nhân hoá — cho sự vật "làm người"

Hiểu bài trong 2 phút

Thử so sánh: Con mèo nằm trên bậu cửa và Cô mèo nằm trên bậu cửa, lim dim ngủ trưa. Câu thứ hai nghe thân thiết hơn hẳn, như đang kể về một người bạn. Đó là phép nhân hoá.

Có ba cách nhân hoá hay gặp ở lớp 4: gọi sự vật bằng từ gọi người (anh, chị, cô, chú, bác, ông…); tả sự vật bằng từ chỉ hoạt động, đặc điểm của người (cười, khóc, ngủ, chạy, thì thầm…); và nói chuyện với sự vật như với người.

Khi gặp một đoạn thơ, đoạn văn, em có thể "soi" nhân hoá theo 3 câu hỏi: Sự vật được gọi bằng từ gì? Nó được tả đang làm gì, trông thế nào? Có ai đang nói chuyện với nó không? Trả lời được câu nào là tìm ra cách nhân hoá ấy.

Nhân hoá hay nhất khi khớp với đặc điểm thật của sự vật: tàu lá chuối to rộng nên 'vẫy tay', chim sẻ nhỏ nhanh nhẹn nên 'líu lo trò chuyện'. Quan sát kĩ trước rồi mới chọn từ ngữ của người cho hợp.

Nhân hoá thường đi cùng so sánh. So sánh đặt hai sự vật cạnh nhau bằng từ như, tựa, giống; nhân hoá thì cho sự vật mang tính cách, hoạt động của người. Một câu có thể có cả hai: Vầng trăng tròn như cái đĩa, lặng lẽ dõi theo em về nhà.

Cùng một cảnh, mỗi người có thể nhân hoá theo một cách, tuỳ điều mình quan sát và cảm thấy: bầu trời lúc sắp mưa có người thấy 'cau có', có người thấy 'đang nín khóc'. Không có đáp án duy nhất — miễn là hợp với cảnh thật.

Gặp ở đâu trong đời sống?

✅ Thử sức

📚 Ôn cho: Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức), Tập 1 - Bài 17 (phần Luyện từ và câu); Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức), Tập 1 - Bài 19 (phần Luyện từ và câu); Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức), Tập 1 - Bài 20 (phần Luyện từ và câu)