Trang chủ › Lớp 4 › Tiếng Việt › Động từ

Lớp 4Tiếng ViệtLuyện từ và câu

🏃 Động từ

💡 Động từ là những từ cho biết người, con vật, đồ vật đang làm gì hoặc đang ở trạng thái nào.

Hiểu bài trong 2 phút

Khi muốn biết một ai đó đang làm gì, ta tìm động từ. Ví dụ trong câu Bé Na đá bóng ngoài sân, từ đá là động từ.

Động từ không chỉ là việc làm bằng tay chân. Những từ nói về cảm xúc, suy nghĩ như thích, nhớ, lo, buồn cười cũng là động từ chỉ trạng thái.

Mẹo nhỏ: đặt thử từ đang, đã hoặc sẽ phía trước. Nếu nghe hợp lý (đang chạy, đã ngủ, sẽ nhớ) thì đó thường là động từ.

Muốn tách động từ khỏi danh từ, hãy hỏi: từ này gọi tên một sự vật (cái gì, con gì, ai?) hay chỉ một việc làm, trạng thái (làm gì, thế nào?). Ví dụ sân là danh từ, còn quét là động từ.

Một câu thường có cả hai loại: danh từ làm nhân vật, đồ vật, động từ kể chuyện gì đang xảy ra. Ví dụ Bạn Minh tưới cây: Minh, cây là danh từ; tưới là động từ.

Có một nhóm động từ rất hay gặp: động từ chỉ sự di chuyển, tức là từ cho biết ai, con gì đang đi từ chỗ này sang chỗ khác bằng cách nào. Ví dụ: chạy, bò, bơi, trèo, lăn.

Chọn đúng động từ giúp câu văn sống động hơn. Thay vì nói chung chung con mèo đi lên mái nhà, ta có thể viết con mèo phóng lên mái nhà để người đọc thấy ngay nó nhanh nhẹn thế nào.

Không phải động từ nào cũng là việc làm nhìn thấy được. Có những động từ chỉ tình cảm, cảm xúc bên trong lòng mình: yêu, thương, nhớ, mong, tiếc, thích, giận.

Lại có động từ chỉ trạng thái của cơ thể: ốm, sốt, mệt, đau, nhức, khát, đói. Chúng cho biết người đó đang thấy trong người thế nào.

Khi đọc một câu chuyện, muốn biết nhân vật đang cảm thấy gì, hãy săn tìm các động từ chỉ cảm xúc: khóc, muốn, thích, nhớ, thương, lo. Chỉ vài từ ấy đã cho ta thấy nhân vật vui hay buồn, háo hức hay tiếc nuối.

Muốn nói về tình cảm với một nơi chốn (quê nội, khu phố, ngôi trường), em đặt động từ cảm xúc ngay sau người cảm nhận: Em yêu con hẻm nhỏ nhà mình. Em nhớ mùi rơm ở quê ngoại.

🏃 Động từ chỉ hoạt độngchạy, nhảy, viết, nấu, quét, bơi, hát

💭 Động từ chỉ trạng tháithích, nhớ, lo, sợ, mong, hiểu, ngủ

Tìm động từ trong câu

Hỏi câu hỏi “làm gì?” hoặc “thế nào?” về nhân vật trong câu. Từ trả lời cho việc đang diễn ra chính là động từ.

Bố rửa bát, chị tưới cây: rửa và tưới là động từ.

Một câu có thể có nhiều động từ

Một người có thể làm nhiều việc liền nhau, nên câu có thể có hai, ba động từ.

Em đeo cặp, chào mẹ rồi chạy ra cổng: đeo, chào, chạy.

Phân loại danh từ và động từ

Thử đặt đang hoặc đã phía trước. Nghe hợp lý (đang tưới, đã ăn) thì đó là động từ; nghe lạ (đang chậu, đã ghế) thì thường là danh từ.

Trong câu Mẹ tưới chậu cây: chậu, cây là danh từ; tưới là động từ.

Đóng vai đồ vật, tìm động từ

Hãy tưởng tượng mình là một đồ vật hay cây cối và nói lên mong muốn của nó. Câu nói ấy thường có động từ chỉ trạng thái như thích, mong, nhớ.

Đóng vai chiếc xe đạp: Tôi thích được chạy trên con đường làng. Thích và chạy là động từ.

Động từ chỉ di chuyển

Hỏi: nhân vật đổi chỗ bằng cách nào? Đi bằng chân trên mặt đất (đi, chạy, nhảy), ở trên cao (bay, trèo), dưới nước (bơi, lặn) hay sát mặt đất (bò, trườn).

Giờ ra chơi: bạn chạy quanh sân, bạn trèo lên cầu trượt rồi trượt xuống, chú sâu nhỏ bò trên lá.

Ghi nhật kí động từ

Cuối ngày, liệt kê những việc mình đã làm rồi gạch chân các động từ. Đây là cách luyện nhận ra động từ nhanh nhất vì từ nào cũng gắn với việc thật của mình.

Sáng nay em dậy sớm, đánh răng, đạp xe tới trường, chiều đá bóng với bạn.

Động từ chỉ tình cảm, cảm xúc

Ghép một tiếng chỉ tình cảm với tiếng khác để có nhiều từ hơn: yêu quý, thương mến, nhớ mong, tiếc nuối. Dùng đúng từ giúp lời nói, lá thư của em tình cảm hơn.

Nhắn tin cho bố đang đi làm xa: Con nhớ bố lắm, con mong cuối tuần bố về.

Động từ chỉ trạng thái cơ thể

Khi không khoẻ, hãy dùng đúng từ để người lớn hiểu: đau ở đâu, có sốt không, có mệt không.

Nói với cô giáo: Thưa cô, em thấy mệt và đau đầu ạ — cô sẽ biết ngay cần giúp em thế nào.

Tìm động từ cảm xúc trong câu chuyện

Đọc từng câu và tự hỏi: từ nào cho biết nhân vật đang thấy trong lòng thế nào? Đánh dấu từ đó. Ví dụ: Bé không muốn rời sân trường, bé thương cô bảo vệ già — muốn, thương là động từ chỉ cảm xúc.

Xem một đoạn phim hoạt hình, thử kể lại bằng một câu có động từ cảm xúc: Bạn mèo sợ nước nên không dám qua suối.

Đặt câu nói về tình cảm với quê hương

Chọn một nơi em gắn bó, chọn một động từ cảm xúc hợp ý rồi thêm chi tiết riêng của nơi ấy để câu văn có hồn hơn.

Gọi video cho bà ở quê: Cháu nhớ vườn chuối nhà bà, hè này cháu mong được về chơi lâu.

Gặp ở đâu trong đời sống?

Sáng dậy: em đánh răng, rửa mặt, ăn sáng — mỗi việc là một động từ.
Trên app trò chơi có nút “Bắt đầu”, “Tạm dừng”, “Thoát” — đều là động từ ra lệnh cho máy.
Khi kể “Em lo vì sắp kiểm tra”, từ lo là động từ chỉ trạng thái.
Đi chợ cùng mẹ: rau, cá, giỏ là danh từ; chọn, mua, trả tiền là động từ.
Chậu cây trên ban công: lá, đất là danh từ; mọc, héo, nở là động từ.
Đi công viên: chim bay qua hồ, cá bơi dưới nước, em bé tập bò trên bãi cỏ — bay, bơi, bò đều là động từ chỉ di chuyển.
Xem bản đồ trên điện thoại: ứng dụng hỏi bạn đi bộ, đạp xe hay lái xe — mỗi lựa chọn là một động từ chỉ cách di chuyển.
Đá bóng xong dưới trời nắng: em khát nước, chân mỏi nhừ — khát, mỏi là động từ chỉ trạng thái.
Bạn thân chuyển trường: em tiếc vì không còn ngồi cạnh bạn và nhớ bạn mỗi giờ ra chơi.
Chuyển nhà sang phường mới: em tiếc sân chơi cũ, nhưng em thích cái công viên gần nhà mới.
Ngày cuối năm học, cả lớp chụp ảnh chung: ai cũng lưu luyến, nhiều bạn còn khóc vì sắp xa nhau.

✅ Thử sức

Từ nào là động từ trong câu: Chú mèo nằm trên ghế?

💡 Nằm cho biết chú mèo đang làm gì.

Từ nào là động từ chỉ trạng thái?

💡 Nhớ là trạng thái trong lòng, không phải việc làm bằng tay chân.

Câu “Em tưới cây rồi đọc sách” có mấy động từ?

💡 Có hai động từ: tưới và đọc.

Nhóm nào toàn là động từ?

💡 Trồng, chọn, ngắm đều chỉ việc làm; nhóm còn lại có danh từ.

Trong câu: Chậu hoa mong bạn nhỏ tưới nước mỗi sáng, động từ là?

💡 Mong chỉ trạng thái mong muốn, tưới là việc làm; các từ còn lại gọi tên sự vật.

Từ nào KHÔNG phải động từ?

💡 Khu vườn gọi tên một nơi chốn nên là danh từ.

Nhóm nào toàn là động từ chỉ di chuyển?

💡 Bơi, trèo, bò đều cho biết nhân vật đổi chỗ; ngủ, mơ, nghĩ không phải di chuyển; đẹp, xanh, cao là tính từ.

Câu nào dùng động từ chỉ di chuyển?

💡 Chuyền cho biết con sóc đổi chỗ từ cành này sang cành kia.

Muốn tả con mèo nhanh nhẹn, nên chọn từ nào?

💡 Phóng là động từ di chuyển cho thấy rõ tốc độ nhanh, sinh động hơn đi.

Nhóm nào toàn là động từ chỉ tình cảm, cảm xúc?

💡 Yêu quý, nhớ mong, tiếc nuối đều nói về tình cảm trong lòng.

Câu nào có động từ chỉ tình cảm?

💡 Nhớ nói về tình cảm trong lòng; chạy và đạp là hoạt động.

Điền từ hợp nhất: 'Ông bà ở quê, cháu ... ông bà lắm!'

💡 Nhớ là động từ chỉ tình cảm, hợp với ý nhắc tới người thân ở xa.

Trong câu 'Minh không muốn chuyển trường vì Minh thương các bạn lắm', động từ chỉ cảm xúc là:

💡 Muốn và thương nói lên điều Minh cảm thấy trong lòng; chuyển là hoạt động, trường và các bạn là danh từ.

Câu nào nói về tình cảm với quê hương và có động từ chỉ cảm xúc?

💡 Nhớ là động từ chỉ cảm xúc; hai câu kia chỉ tả cảnh, không nói em cảm thấy gì.

Từ nào KHÔNG phải động từ chỉ cảm xúc?

💡 Quét là một hoạt động bằng tay (quét nhà, quét sân), không nói về cảm xúc.

Chọn đáp án để bắt đầu nhé!

👨‍👩‍👧 Góc phụ huynh

Hỏi con trong bữa cơm

💬 Hôm nay con đã làm những việc gì? Kể bằng 3 động từ nhé.
💬 Lúc nào con thấy vui, lúc nào con thấy lo?
💬 Nếu con là cái cây ngoài ban công, con sẽ nói gì với mọi người?
💬 Hôm nay con đã làm gì cho cây cối, con vật trong nhà?
💬 Từ nhà tới trường, con di chuyển bằng những cách nào? Hãy kể bằng các động từ.
💬 Con thử kể ba con vật và cách chúng di chuyển xem?
💬 Hôm nay con thấy vui, buồn hay nhớ ai không? Kể bằng một câu có động từ chỉ cảm xúc nhé.
💬 Khi bị ốm, con sẽ nói với bố mẹ thế nào để bố mẹ biết con đau ở đâu?
💬 Nếu phải xa nhà một thời gian, con sẽ nhớ điều gì nhất? Nói thành một câu có từ 'nhớ' nhé.
💬 Trong truyện con vừa đọc, nhân vật thấy thế nào? Từ nào cho con biết điều đó?

Trò chơi 5 phút

Đọc to một đoạn truyện ngắn, con giơ tay mỗi khi nghe thấy một động từ chỉ cảm xúc; ai bắt được nhiều từ nhất thắng.

📌 Khi con kể về nơi con yêu (nhà bà, lớp học), hỏi thêm 'con thấy thế nào?' để con quen gọi tên cảm xúc bằng từ cụ thể.

📚 Ôn cho: Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức), Tập 1 - Bài 9 (phần Luyện từ và câu); Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức), Tập 1 - Bài 10 (phần Luyện từ và câu); Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức), Tập 1 - Bài 11 (phần Luyện từ và câu); Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức), Tập 1 - Bài 13 (phần Luyện từ và câu); Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức), Tập 1 - Bài 16 (phần Luyện từ và câu)

🔗 Mạch kiến thức: Khái niệm: Động từ

Chủ đề này được học qua 5 bài (Lớp 4). Mỗi bài nối hai chiều với bài học trước và bài học tiếp trong mạch, và với bài trước / bài sau trong sách.

Lớp 4

Tiếng Việt 4 · Bài 9Bầu trời trong quả trứngHọc tiếp trong mạch ➡ Tiếng Việt 4 · Bài 10📖 Bài trước trong sách: Bài 8: Đò ngang📖 Bài sau trong sách: Bài 10: Tiếng nói của cỏ cây
Tiếng Việt 4 · Bài 10Tiếng nói của cỏ cây⬅ Học trước trong mạch: Tiếng Việt 4 · Bài 9Học tiếp trong mạch ➡ Tiếng Việt 4 · Bài 11📖 Bài trước trong sách: Bài 9: Bầu trời trong quả trứng📖 Bài sau trong sách: Bài 11: Tập làm văn
Tiếng Việt 4 · Bài 11Tập làm văn⬅ Học trước trong mạch: Tiếng Việt 4 · Bài 10Học tiếp trong mạch ➡ Tiếng Việt 4 · Bài 13📖 Bài trước trong sách: Bài 10: Tiếng nói của cỏ cây📖 Bài sau trong sách: Bài 12: Nhà phát minh 6 tuổi
Tiếng Việt 4 · Bài 13Con vẹt xanh⬅ Học trước trong mạch: Tiếng Việt 4 · Bài 11Học tiếp trong mạch ➡ Tiếng Việt 4 · Bài 16📖 Bài trước trong sách: Bài 12: Nhà phát minh 6 tuổi📖 Bài sau trong sách: Bài 14: Chân trời cuối phố
Tiếng Việt 4 · Bài 16Trước ngày xa quê⬅ Học trước trong mạch: Tiếng Việt 4 · Bài 13📖 Bài trước trong sách: Bài 15: Gặt chữ trên non

Hiện kho kiến thức mới có bài của lớp 4. Khi có bài cùng chủ đề ở lớp trên, mạch sẽ tự nối lên lớp đó.

🧭 Mạch liên quan

Các mạch được học cùng trong những bài trên:

Đọc hiểu truyệnVăn thuật lại một sự việcVăn kể lại một câu chuyệnĐọc hiểu thơDanh từ Từ điển

Xem bản đồ toàn bộ mạch kiến thức →

← Chủ đề trước

🏫 Viết hoa tên riêng: tên người, tên cơ quan, tổ chức

Chủ đề tiếp →